Gedurende ruim een jaar hebben we allerlei ideeën met betrekking tot het Ecologisch Stadspark verzameld, geclusterd en ondergebracht in 10 bouwstenen:

Ook is er gebrainstormd over mogelijkheden die betrekking hebben op de rol die het Stadspark kan spelen in de verduurzaming van Zutphen. Alle uitkomsten zijn gebundeld in de notitie ‘Visie op het Ecologisch Stadspark’. Om het gehele visiedocument te lezen, klik hier.

 

Fietsschakels

Visiedocument 2012

Op dit moment is er een fietspad tussen het Graaf Ottobad en de Harenbergweg: het Jelle Zijlstrapad. Er is ook een fietspad vanuit de Zuidwijken naar de Weg naar Eme. Maar er is geen fietspad tussen de Harenbergweg en het fietspad vanuit de Zuidwijken. Wie beide wil befietsen, moet buiten het park om rijden. Je kunt het park zo niet in de volle lengte beleven. Je kunt niet van De Kaardebol naar de kinderboerderij fietsen. Dat vinden we een gemis. Er is ook geen verbinding tussen de Weg naar Eme en de IJsseldijk bij het gemaal. In onze visie zijn de ontbrekende delen toegevoegd.

Sinds 2012 gebeurd

In het voorjaar van 2013 heeft de gemeente aangegeven dat het voormalig voetbalterrein Helbergen in drieën opgesplitst wordt. Het noordelijk deel heeft een directe bouwbestemming en in de plannen wordt de aanleg van een fietspad meegenomen. Waarschijnlijk niet direct langs het gemaal zoals in onze visie, maar er komt een verbinding tussen de Weg naar Eme en de IJsseldijk.Het doortrekken van een fiets/wandelpad langs Vitens en de Pluktuin is een project wat we gezien de eenheidsbeleving graag gerealiseerd zien. In oktober gaan we in gesprek met de aanwonenden van de Weg naar Vierakker, mede om te polsen hoe zij hier tegenover staan.

 

Natuurspeelplekken

Visiedocument 2012

In het park is al één natuurlijke speelplek: in de voormalige kwekerij tegenover De Kaardebol aan de andere kant van het water. Het is de eerste van Zutphen. Maar wij zien meer mogelijkheden. Daarom hebben wij op de visiekaart een aantal zoekgebieden aangegeven, zoals op het sportpark Helbergen of in de noordpunt van de Vijver. Voorwaarde is wel dat bewoners individueel of gezamenlijk een initiatief nemen. Er moet wel behoefte zijn aan zo’n nieuwe natuurlijke speelplek.

Sinds 2012 gebeurd

Directe buurtbewoners van het voormalig voetbalterrein Helbergen hebben aangegeven in het middenstuk dat als ecologisch park is bestemd, ook speelmogelijkheden te willen voor kinderen. Hoe dit vorm kan krijgen wordt de komende tijd helder. Misschien in de vorm van klimbomen of een blote voetenpad. De Kinderboerderij is sinds begin 2013 zelfstandig geworden. Mogelijk gaan zij in de toekomst een tweede natuurlijke speelplek aanleggen.

 

Bos- & beplantingsstructuren

Visiedocument 2012

Elke natuurlijke bosrand heeft een overgang van bos, via struiken en hoge en lage kruiden naar het omringende grasland. In het park zijn de overgangen tussen bosjes en grasland onnatuurlijk scherp. Maar juist in die mantels (de struiken) en zomen (randen van hoger opgaande kruiden) wemelt het van de vogels, bloemen en insecten. Wij willen dat de bosjes worden voorzien van zachte, ecologisch waardevolle overgangen.

Sinds 2012 gebeurd

In maart 2013 is een kersenbomenlaantje aangeplant. Meer bomen, struiken (op de kruising van de Laan naar Eme en Emmerikseweg) en een meidoornhaag (langs het veld van de hondenvereniging KCZ) zitten in de pen.

 

De Kaardebol, centrum voor ontmoeting

Visiedocument 2012

Duurzaamheidcentrum De Kaardebol en het omliggende terrein krijgt vanwege de bezuinigingen in de nabije toekomst een invulling; het moet op eigen kracht verder. Wij willen graag dat het een centrum voor ontmoeting en activiteiten wordt, dé centrale plek in het park waar mensen samenkomen en genieten. Het gebouw wordt in onze visie geëxploiteerd door een horecaondernemer met een ideële doelstelling ten aanzien van duurzaamheid en sociale werkgelegenheid. Daarnaast blijven natuur- en milieueducatie en leren voor duurzaamheid belangrijke functies van het gebouw en het buitenterrein. Er blijft plaats voor de jeugdtuinen en voor de vele vrijwilligers die bij De Kaardebol betrokken zijn. Ook het initiatief van de Erve Eme om de (nagebouwde) middeleeuwse boerderijen meer onder de aandacht te brengen spreekt ons erg aan. In de toekomst kan mogelijk ook het beheer van het park vanuit De Kaardebol plaatsvinden.

Sinds 2012 gebeurd

Tijdens het aanbestedingstraject voor De Kaardebol zijn er een aantal bijeenkomsten geweest om toekomstscenario’s te schetsen en randvoorwaarden vast te stellen voor de nieuwe huurder. Vanuit het Ecologisch Stadspark hebben we een vierde scenario ingediend rondom het kernwoord ‘ontmoeten’ naar onze visie. (Zie visiedocument, bijlage 1.) Om de daad bij het woord te voegen hebben we voor de toekomst van De Kaardebol ook met mogelijke partners (ondernemers, vrijwilligers en organisaties) gesproken. Dat heeft geleid tot een gezamenlijke inschrijving van een aantal van hen, onder leiding van Stichting de Proeftuinen. Uiteindelijk zijn zij in juni 2013 als laatste partij afgevallen. Vanaf 2014 zal de exploitatie in handen zijn van Atelier 3D: een coöperatie van duurzame initiatieven waar we als Stichting Ecologisch Stadspark ook helemaal achter staan en inmiddels hebben we ons ook als lid aangemeld. Andere leden zetten zich in voor bijvoorbeeld horeca, natuur- en milieueducatie, behoud van de jeugdtuinen, etc. De vrijwilligers van het initiatief Erve Eme, die het middeleeuwse erf willen behouden en daar activiteiten willen organiseren, zijn een werkgroep van het Ecologisch Stadspark geworden.

Natuurvriendelijke oevers

Visiedocument 2012

De huidige oevers van de Schouwlaakse beek en de Onderlaatse Laak zijn kaal, steil en ecologisch vrijwel zonder waarde. De natuurvriendelijke oevers bieden schuil- en nestelgelegenheid voor watervogels en er kunnen bijzondere planten groeien. De oevers helpen bovendien om het water te zuiveren.

Sinds 2012 gebeurd

In september 2013 is er contact gelegd met het Waterschap Rijn-IJssel en Hogeschool Larenstein over het maken van een plan voor natuurvriendelijke oevers als studentenopdracht.

Natuur & park op Helbergen

Visiedocument 2012

Voormalig sportpark Helbergen vormt, direct gelegen aan de IJssel, de toegangspoort tot het ecologisch stadspark, en is daarom van doorslaggevend belang voor de toegankelijkheid van het park. Eén van de directe aanleidingen voor de initiatiefgroep om de plannen voor het park anno 2011 concreet te maken is de wens te voorkomen dat de nu nog onbebouwde grond wordt benut als bouwlocatie. Het oorspronkelijke plan voor grootschalige woningbouw is vanwege de ingezakte huizenmarkt voorlopig van tafel. Het parkbelang voor de omliggende wijken en bewoners is een zo groen mogelijke invulling waarbij zeker een of twee blauwgroene stevige verbindingen met een wandel- en fietspad in het plan worden opgenomen. De populierenrij vormt nu een barrière tussen het park en de IJssel en vraagt om een andere invulling: vanaf de stadskant wil je immers meer dan nu de aanwezigheid van de IJssel kunnen ‘beleven’, vanaf de dijk wil je het stadspark in kunnen kijken. In de tussentijd, zolang de kavels niet zijn verkocht, zullen goed uitgekiende tijdelijke invullingen het gebied recreatieve waarde moeten geven.

Sinds 2012 gebeurd

In het voorjaar van 2013 heeft de gemeente aangegeven dat het voormalig voetbalterrein Helbergen in drieën opgesplitst wordt. Het noordelijk deel heeft een directe bouwbestemming, het zuiden krijgt een tijdelijke invulling (wellicht wordt dit over een aantal jaar bebouwd) en de groenstrook daartussen heeft als bestemming… ecologisch stadspark! Vanuit het ecologisch stadspark zijn we vertegenwoordigd in het overleg dat regelmatig plaatsvindt tussen gemeenten en omwonenden en denken we mee over de invulling. Wat ons betreft komt er een bloemrijk en gevarieerd stuk groen met grasland en besdragende struiken, inheemse bomen en als het kan ook water in de vorm van een vijver of rieteiland.

Herkenbare entrees

Visiedocument 2012

Het park heeft veel ingangen en toch zijn die lang niet altijd bij iedereen bekend. Om de herkenbaarheid te vergroten bepleiten wij dat er bij de ingangen herkenbare elementen komen, te beginnen bij de belangrijkste ingangen. Wij denken aan halfronde muurtjes die door buurtbewoners en andere vrijwilligers worden gestapeld van afvalstenen. Elk muurtje wordt anders en toch zijn ze herkenbaar als toegangspoort tot het gebied.

Sinds 2012 gebeurd

Zowel herkenbare entrees als eenzelfde soort bewegwijzering, bankjes, etc. dragen bij aan een samenhangend geheel. Hiervoor willen we een soort huisstijl ontwikkelen en op termijn lokale deskundigen vragen om suggesties en –waar mogelijk – deze samen met buurtbewoners of speciale doelgroepen uit te voeren.

Natuurvriendelijk beheer

Visiedocument 2012

Hoewel er al het nodige aan ecologisch beheer gebeurt, is er nog veel winst te behalen door het huidige beheer te optimaliseren voor de planten en dieren die er (kunnen) leven. Sommige strak gemaaide grasvelden zouden minder vaak gemaaid kunnen worden; van gazon tot bloemenweide. Ook zou het ecologisch enorm waardevol zijn als het maaien voortaan niet met machines, maar bijvoorbeeld met een echte schaapskudde gebeurt. Er is geen plaats voor een permanente schaapskudde, maar je kunt een schaapskudde tegenwoordig ook voor een paar weken huren, met schaapsherder en al. Dat levert ecologisch verrassend leuke resultaten op en het is natuurlijk leuk om te zien. Op dit moment wordt een deel van de groene onderhoudswerkzaamheden met licht verstandelijk gehandicapte mensen uitgevoerd door Stichting Zozijn. Het werkvoorzieningenschap Delta ziet eveneens kansen om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten voor het beheer van het park. Van daaruit kunnen hun werknemers via een re-integratietraject en onder begeleiding doorstromen naar functies buiten het stadspark. Mogelijkheden zijn onderhoudswerkzaamheden aan gebouwen, terreinen, voorzieningen, paden, afrasteringen, speelvoorzieningen, meubilair, etc. Maar ook eventuele andere dienstverlening op het gebied van schoonmaak, catering, toezicht, etc.

Sinds 2012 gebeurd

We hebben contact met een aantal mogelijke partners, zoals re-integratiebureaus en opleidingsinstituten. Nu duidelijk is dat Atelier 3D De Kaardebol volgend jaar gaat exploiteren gaan we onderzoeken of beheerstaken gezamenlijk kunnen worden opgepakt.

 

Stadslandbouw, volkstuinen en eetbaar groen

Visiedocument 2012

Wij hebben op de kaart een aantal gebieden gezet die zich lenen voor stadslandbouw. Net als bij natuurspeelplekken is het ook hiervoor nodig dat er behoefte aan is en dat bewoners zelf het initiatief nemen.
Stadslandbouw is een vorm van kleinschalige tuinbouw door omwonenden. Bewoners van de omringende wijken kunnen er gezamenlijk of individueel hun bloemen, bonen of aardbeien kweken. Zo komt de voedselvoorziening dicht bij de mensen zelf. Het volkstuincomplex naast het Vitensterrein blijft zoals het is en ook de bestaande Pluktuin van Jan van Arragon past prima in ons plan. Een nog simpeler manier is om vrucht- en fruitdragende bomen en struiken in het bestaande bosplantsoen of op grasvelden te verwerken. Daarvan mag dan door omwonenden geoogst worden.

Sinds 2012 gebeurd

In maart 2013 is een kersenbomenlaantje aangelegd. Het voornemen is nog meer eetbare bomen en struiken op de kruising van de Laan naar Eme en Emmerikseweg te planten.

Wandelschakels

Visiedocument 2012

Ook in het wandelpadennet zijn er ontbrekende schakels. In onze visie komen er wandelpaden over het schouwpad langs de Onderlaatse Laak tussen de Harenbergweg en de Weg naar Vierakker (langs het Vitensterrein), van de Weg naar Vierakker naar het witte bruggetje en over het huidige sportpark Helbergen (als een onderdeel van een tijdelijke recreatieve infrastructuur). Ook is het denkbaar dat enkele paden over het volkstuinencomplex worden opengesteld voor wandelaars.

Sinds 2012 gebeurd

In het voorjaar van 2013 heeft de gemeente aangegeven dat het voormalig voetbalterrein Helbergen in drieën opgesplitst wordt. Het middelste deel krijgt een groene invulling en vormt dan een mooie doorgang van IJssel naar de rest van het park. Het doortrekken van een fiets/wandelpad langs Vitens en de Pluktuin is een project wat we gezien de eenheidsbeleving graag gerealiseerd zien. In oktober gaan we in gesprek met de aanwonenden van de Weg naar Vierakker, mede om te polsen hoe zij hier tegenover staan.